EU AI Office: De Centrale Toezichthouder
Het EU AI Office is opgericht binnen de Europese Commissie om toezicht te houden op de AI Act, vooral voor GPAI-modellen. Leer over de taken, bevoegdheden en samenwerking met nationale autoriteiten.
Wat is het EU AI Office?
Het EU AI Office is de centrale autoriteit voor de handhaving van de AI Act op Europees niveau. Het is opgericht binnen de Europese Commissie (DG CONNECT) en heeft als hoofdtaak het toezicht op general-purpose AI (GPAI) modellen.
Waarom een apart AI Office?
GPAI-modellen zoals GPT-4, Claude en Gemini opereren grensoverschrijdend en worden door miljoenen gebruikers in alle EU-lidstaten gebruikt. Nationaal toezicht zou leiden tot:
- Fragmentatie en inconsistente handhaving
- Regulatory arbitrage door providers
- Onduidelijkheid voor bedrijven die EU-breed opereren
Het AI Office zorgt voor uniforme handhaving van GPAI-regels in de hele EU.
Taken van het AI Office
1. Toezicht op GPAI-modellen
Het AI Office houdt direct toezicht op aanbieders van GPAI-modellen:
- Registratie - GPAI-providers moeten zich registreren
- Monitoring - Controle op naleving van transparantieverplichtingen
- Handhaving - Boetes opleggen bij overtredingen (tot 3% wereldwijde omzet)
- Systeemrisico - Extra toezicht op GPAI met systeemrisico
2. Ontwikkelen van richtlijnen
Het AI Office ontwikkelt praktische guidance voor de AI Act:
| Document | Status | Onderwerp |
|---|---|---|
| GPAI Code of Practice | In ontwikkeling | Verplichtingen GPAI-providers |
| Prohibited Practices Guidelines | Gepubliceerd | Uitleg verboden AI |
| High-Risk AI Guidelines | In ontwikkeling | Implementatie hoog-risico eisen |
| Sandboxes Guidance | Gepubliceerd | Opzetten AI regulatory sandboxes |
3. Coördinatie tussen lidstaten
Het AI Office coördineert de AI Board, waarin alle nationale toezichthouders vertegenwoordigd zijn:
- Uitwisseling van best practices
- Consistente interpretatie van de AI Act
- Gezamenlijke handhavingsacties
- Behandeling van grensoverschrijdende zaken
4. Internationale samenwerking
Het AI Office vertegenwoordigt de EU in internationale AI-governance:
- Samenwerking met VS, UK, Japan, Canada
- Deelname aan OECD AI-initiatieven
- Bilaterale dialogen over AI-regelgeving
Beslisregel
Als je een GPAI-model aanbiedt in de EU, dan val je onder direct toezicht van het EU AI Office.
Als je een AI-systeem (geen GPAI) aanbiedt of gebruikt, dan val je onder toezicht van je nationale markttoezichtautoriteit.
Praktijkvoorbeeld
Een Amerikaans techbedrijf lanceert een nieuw large language model in Europa. Het bedrijf moet zich registreren bij het EU AI Office, technische documentatie verstrekken over trainingsdata en -methoden, en een vertegenwoordiger in de EU aanwijzen. Het AI Office kan documentatie opvragen, audits uitvoeren, en bij overtredingen boetes opleggen.
Structuur van het AI Office
EU AI Office (Brussel)
├── Office Director
├── AI Excellence & Robotics
│ └── AI Policy Development
├── AI Safety
│ └── GPAI Monitoring & Enforcement
├── AI Innovation
│ └── Sandboxes & Testing
└── AI for Societal Good
└── International Cooperation
Personeel
Het AI Office heeft momenteel circa 140 medewerkers, met plannen om uit te breiden naar 200+. Het team bestaat uit:
- Juristen
- Technici en AI-specialisten
- Beleidsmedewerkers
- Economen
Bevoegdheden
Informatieverzoeken
Het AI Office kan GPAI-providers verplichten om:
- Technische documentatie te verstrekken
- Toegang te geven tot modellen voor evaluatie
- Informatie over trainingsdata te delen
- Incident-rapportages te leveren
Handhavingsmaatregelen
| Maatregel | Wanneer |
|---|---|
| Waarschuwing | Eerste overtreding, beperkte impact |
| Compliance order | Verplichte correctieve actie |
| Boete tot 3% omzet | Schending GPAI-verplichtingen |
| Verbod | Ernstige, aanhoudende overtredingen |
Evaluaties en audits
Het AI Office kan:
- Documentatie-audits uitvoeren
- Technische evaluaties laten uitvoeren door experts
- Toegang eisen tot modellen voor "red teaming"
- Samenwerken met nationale autoriteiten voor on-site inspecties
Samenwerking met nationale autoriteiten
Nederland
In Nederland werken de volgende instanties samen aan AI Act toezicht:
| Autoriteit | Verantwoordelijkheid |
|---|---|
| RDI (Rijksinspectie Digitale Infrastructuur) | Algemeen AI Act toezicht |
| Autoriteit Persoonsgegevens | AI + privacy/GDPR |
| AFM | AI in financiële sector |
| IGJ | AI in zorgsector |
| Inspectie SZW | AI in arbeidsmarkt |
Meldpunt
Burgers en bedrijven kunnen klachten en tips melden bij:
- Nationaal: Via de relevante sectortoezichthouder
- EU-breed: Via het AI Office klachtenportaal
Template: Registratie GPAI-model
## GPAI Model Registratie
**Provider informatie:**
- Naam: [Bedrijfsnaam]
- Vestigingsland: [Land]
- EU vertegenwoordiger: [Indien van buiten EU]
**Model informatie:**
- Modelnaam: [Naam]
- Versie: [Versie]
- Release datum: [Datum]
- Type: [ ] Text [ ] Image [ ] Multimodal [ ] Anders
**Trainingsdata:**
- Samenvatting bronnen: [Beschrijving]
- Copyright compliance: [ ] Ja [ ] Nee [ ] Deels
**Systeemrisico:**
- Compute > 10^25 FLOP: [ ] Ja [ ] Nee
- Aangewezen door Commissie: [ ] Ja [ ] Nee
**Contactpersoon:**
- Naam: [Naam]
- Email: [Email]
Bronnen
Changelog:
- 12 januari 2026 - Eerste publicatie
Veelgestelde vragen
Gerelateerde onderwerpen
Gerelateerde artikelen
Boetes & Handhaving onder de AI Act
De AI Act kent zware boetes: tot €35 miljoen of 7% van de wereldwijde jaaromzet. Dit overzicht toont alle boetecategorieën, wie handhaaft, en hoe je sancties voorkomt.
Volgende fase Europese AI Act: Cruciale verplichtingen voor hoog-risico AI-systemen vanaf augustus 2026
De AI Act bereikt op 2 augustus 2026 een cruciale mijlpaal. Hoog-risico AI-systemen moeten dan voldoen aan transparantie-, monitoring- en anti-discriminatievereisten.
Regulatory Sandbox
Een regulatory sandbox is een gecontroleerde testomgeving waarin bedrijven innovatieve AI-systemen kunnen ontwikkelen en testen onder begeleiding van toezichthouders.